Inox là gì? Nguồn gốc và thành phần của inox
Inox là một vật liệu được sử dụng rộng rãi trong các ngành công nghiệp, xây dựng và đời sống nhờ vào nhiều đặc điểm nổi bật như độ bền cao, khả năng chống ăn mòn tốt, … Hãy cùng tìm hiểu “Inox là gì?”, đặc điểm và ứng dụng của inox trong cuộc sống hàng ngày qua bài viết dưới đây nhé!
Inox là gì?
Inox (tên tiếng Anh: Stainless steel) hay còn được biết đến với tên gọi thép không gỉ hoặc thép trắng thường có ký hiệu là SUS hay SS. Vật liệu này là một dạng hợp kim của sắt chứa 10,5% Crom và các thành phần hóa học khác.
Nguồn gốc của inox
Inox là vật liệu được sáng chế vào năm 1913 bởi chuyên gia người Anh tên là Harry Brearley với mục đích là nghiên cứu ra loại thép có khả năng chống mài mòn khi tiếp xúc với môi trường bên ngoài. Để đạt được mục đích này, Harry Brearley đã giảm lượng Cacbon và tăng thêm thành phần Crom với tỷ lệ là 0.24% C và 12.8% Cr.
Sau chuyên gia người Anh, hãng thép Krupp của Đức đã cải tiến và phát triển tiếp loại thép này bằng cách bổ sung thêm Niken giúp nâng cao khả năng chống ăn mòn và độ dẻo dai. Thành quả là cho ra đời 2 loại mã thép 300 và 400.
Vào năm 1945, chuyên gia W. H Hatfield người anh đã tiếp tục nghiên cứu và phát triển các ý tưởng liên quan đến mã thép 300 và 400. Sau nghiên cứu, ông đã quyết định thay đổi tỷ lệ lên 8% Niken và 18% Crom và đặt tên là inox 304.
Trải qua nhiều năm phát triển, inox đã cho ra mắt thị trường hàng trăm mã thép khác nhau và được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau. Tuy nhiên, trước khi ứng dụng vào sản xuất bạn nên nghiên cứu kỹ thông số kỹ thuật của từng loại inox.
Thành phần cấu tạo của Inox
Inox chứa nhiều thành phần hóa học khác nhau và mỗi nguyên tố đều đóng góp vai trò quan trọng. Dưới đây là một số thành phần chính trong inox.
Sắt - Fe
Sắt là nguyên tố chính cấu tạo thành inox. Về bản chất thì inox là hợp kim của sắt nên nguyên tố này chiếm hàm lượng lớn trong vật liệu. Do sắt có khả năng chịu lực, độ dẻo và độ cứng tốt nên rất ít kim loại có thể thay thế được.
Cacbon
Cacbon là một thành phần không thể thiếu của inox có khả năng chống ăn mòn. Thành phần này có chứa trong các loại inox nhưng thường có hàm lượng thấp.
Crom
Crom chiếm 10,5% trong thành phần inox và đây cũng là nguyên tố không thể thiếu trong bất kỳ loại inox nào. Do Crom là nguyên tố phản ứng cao nên tạo khả năng chống ăn mòn, gỉ sét và sự trơ của inox.
Niken
Thành phần Niken giúp inox có độ dẻo dai cao và độ bền tốt. Bên cạnh đó, inox có tác dụng từ kém do nguyên tố này là chất không có từ tính. Hơn nữa, Niken còn giúp ngăn chặn sự ăn mòn của axit Sunfuric (H2SO4).
Mangan
Manga là một nguyên tố không thể thiếu, thay thế cho Niken ở các mác thép 2xx với vai trò chính là giúp khử oxy hóa.
Molypden
Đây là một chất phụ gia kết hợp với các nguyên tố Cr - Fe - Ni trong inox để chống ăn mòn cục bộ, chống kẽ nứt và ăn mòn kẽ nứt. Ngoài ra, Molypden còn có khả năng chống nhiệt Clorua.
Phân loại inox
Hiện nay, inox có rất nhiều loại mã thép như 201, 304, 316, … với nhiều hình dạng kích thước khác nhau như dạng tấm, dạng ống, dạng hộp, … và nhiều hình dạng khác.
Tuy nhiên, inox thường được chia làm 4 nhóm chính theo thành phần thép cấu thành bao gồm:
Inox Austenitic
Đây là loại inox được sử dụng phổ biến nhất với các loại inox như inox 304, inox 316, 301, … Thành phần cấu tạo của loại inox này gồm 16% Crom, 7% Niken và tối đa 0,08% Cacbon.
Nhờ những thành phần này nên inox Austenitic có khả năng chống ăn mòn và không nhiễm từ. Ngoài ra, loại inox này còn có tính dẻo, dễ uốn, dễ hàn thường được sử dụng trong sản xuất gia dụng, tàu thuyền, vật liệu xây dựng, …
Inox Ferritic
Inox Ferritic là loại inox có tính chất cơ học tương tự thép mềm nhưng có khả năng chống ăn mòn cao hơn với thành phần Crom chiếm khoảng 12 - 17%. Loại inox này được sử dụng nhiều trong lĩnh vực kiến trúc, máy giặt, đồ gia dụng, … với một số mã thép như SUS 409, 410, 430.
Inox Duplex (Austenitic-Ferritic)
Duplex là loại inox được lai giữa hai dòng Austenitic và Ferritic gồm các mã LDX 201, SAF 253, 205, 204, 253MA. Inox này có hàm lượng Niken thấp hơn inox Austenitic nhưng có độ bền và khả năng chịu lực khá tốt.
Với những đặc tính này, inox Duplex được ứng dụng nhiều trong ngành công nghiệp hóa dầu, chế tạo tàu biển, sản xuất bột giấy, … Hiện nay, loại inox này đang dần thay thế inox Austenitic và Ferritic do Niken ngày càng khan hiếm.
Inox Martensitic
Do inox Martensitic chứa 11 - 13% hàm lượng Crom nên có đặc tính chịu lực tốt, độ cứng và độ bền cao. Vì vậy loại inox này thường được ứng dụng phổ biến trong việc sản xuất lưỡi dao, cánh tuabin, …
Đặc tính của Inox
Các loại inox thường có những đặc tính chung như sau:
- Tốc độ hóa bền rèn và độ bền nóng cao
- Độ dẻo tốt ngay cả khi ở nhiệt độ thấp
- Độ cứng và độ bền vượt trội.
- Khả năng chống ăn mòn lớn.
- Phản ứng từ của inox Austenitic kém hơn
Bạn có thể tham khảo các tính chất chung của inox qua các bảng sau:
Loại inox | Từ tính | Tốc độ hoá bền rèn | Chịu ăn mòn | Khả năng hóa bền |
Austenitic | Không | Rất cao | Cao | Rèn nguội |
Duplex | Có | Trung bình | Rất cao | Không |
Ferritic | Có | Trung bình | Trung bình | Không |
Martensitic | Có | Trung bình | Trung bình | Tôi và Ram |
Bảng tính chất của inox
Loại inox | Tính dẻo | Làm việc ở nhiệt độ cao | Làm việc ở nhiệt độ thấp | Tính hàn |
Austenitic | Rất cao | Rất cao | Rất tốt | Rất cao |
Duplex | Trung bình | Thấp | Trung bình | Cao |
Ferritic | Trung bình | Cao | Thấp | Thấp |
Martensitic | Thấp | Thấp | Thấp | Thấp |
Bảng cơ tính của inox
Phân biệt inox và thép
Để phân biệt inox và thép, bạn có thể dựa vào tính chất của hai vật liệu này.
Tính chất của thép
Thép là hợp kim của sắt và các thành phần hóa học khác như mangan, phốt pho, silic, lưu huỳnh, … Sau quá trình sản xuất, thép sẽ nhiều đặc điểm vượt trội và độ cứng cao nhờ chứa hàm lượng Cacbon lớn.
Bên cạnh đó, thép còn có tính từ do trong thành phần cấu tạo có chứa Niken. Vì thế, khi đặt nam châm gần thép sẽ có độ hút nhất định.
Tính chất của inox
Thành phần cấu tạo của inox khá tương đồng với thép, điểm khác nhau là inox có thêm các thành phần Nitơ, Niken, Crom và Molipden giúp tăng khả chống ăn mòn khi chịu tác động của môi trường.
Ngoài ra, inox thường không có từ tính. Đây cũng chính là phương pháp giúp phân biệt inox và thép đơn giản và hiệu quả nhất. Một điểm đặc biệt nữa là giá thành của inox luôn thấp hơn thép thông thường.
Ứng dụng của inox
Dưới đây là một số ứng dụng phổ biến của inox trong các lĩnh vực khác nhau:
Lĩnh vực xây dựng
Inox thường được ứng dụng trong xây dựng mái nhà, tường hay các kiến trúc yêu cầu độ bảo trì thấp, tuổi thọ lâu nhờ khả năng chống ăn mòn tốt, tính dễ uốn và độ bền cao.
Bên cạnh đó, inox cũng được sử dụng nhiều trong sản xuất các vật tư xây dựng như thanh ren, bu lông, đai ốc, …
Ngành chế biến và bảo quản thực phẩm
Với khả năng chống gỉ tốt, inox có thể giúp ngăn ngừa sự xâm nhập của vi khuẩn, đảm bảo an toàn vệ sinh. Hơn nữa, inox còn rất dễ vệ sinh và khử trùng.
Ngành công nghiệp
Inox với sức mạnh kết cấu cao và đặc tính chịu lực tốt giúp cải thiện khả năng chống va chạm. Do đó, vật liệu này thường được sử dụng trong ngành công nghiệp hóa dầu, sản xuất máy bay, tàu cao tốc, …
Lĩnh vực y tế
Hiện nay, hầu hết dụng cụ và thiết bị y tế đều được chế tạo bằng inox vì vật liệu này có thể đảm bảo được đồ bền và chịu được tác động khử trùng thường xuyên do có khả năng chống ăn mòn tốt ngay cả trong môi trường hóa chất.
Cuộc sống hằng ngày
Inox còn là vật liệu chế tạo các đồ gia dụng, dụng cụ nhà bếp hay các loại máy móc trong gia đình.
Cách phân biệt inox thật giả
Hiện nay, có rất nhiều nơi cung cấp inox giả hoặc kém chất lượng. Vì vậy, trước khi mua vật liệu bạn nên kiểm tra chất lượng inox bằng một số cách sau:
Căn cứ độ sáng bóng
Bạn có thể quan sát độ sáng bóng của inox để nhận biết. Inox giả có độ sáng hơi mờ, ít nhẵn mịn hơn so với inox thật. Hơn nữa, inox giả không giữ được độ sáng lâu nên theo thời gian inox giả sẽ phai màu dần, bề mặt có những đốm li ti.
Dùng nam châm
Đây là phương án đơn giản và được sử dụng phổ biến nhất. Khi cho nam châm lại gần vật liệu, nếu lực hút và lực kéo của nam châm nhẹ thì là inox thật do inox không có tính từ.
Dùng axit nóng 70 độ hoặc dung dịch thử chuyên dụng
Để phân biệt inox thật giả, bạn có thể nhỏ một giọt axit nóng 70 độ hoặc dung dịch thử chuyên dụng lên bề mặt vật liệu. Nếu bề mặt chuyển sang màu đen thì là inox giả, còn inox thật thì vẫn giữ nguyên màu sắc ban đầu.
Test thành phần hóa học tại trung tâm kiểm nghiệm
Ngoài ra bạn còn có thể phân biệt bằng cách đem sản phẩm đến trung tâm kiểm nghiệm để xác định thành phần vật liệu. Với phương pháp này, bạn còn có thể xác định được vật liệu này là loại inox nào.
Tuy nhiên, phương pháp này tốn nhiều thời gian và chi phí vì trung tâm cần thực hiện các bước nhất định và thời gian để cung cấp các văn bản chính thức của việc kiểm nghiệm này.
Những câu hỏi thường gặp
Inox có dẫn điện không?
Inox có thể dẫn điện nhưng khả năng dẫn điện kém hơn các vật liệu khác. Điều này là do những thành phần có trong inox như Sắt, Crom, Niken, … đã phá vỡ mạng tinh thể, từ đó làm giảm khả năng dẫn điện.
Inox có bị gỉ không?
Inox có khả năng chống oxy hóa tốt nên không bị gỉ sét. Tuy nhiên, với một số tác nhân như môi trường ô nhiễm hay dung dịch axit thì inox có thể bị ố, ăn mòn và gỉ sét gây mất thẩm mỹ.
Báo giá inox
Giá tuỳ thuộc từng loại, nhà cung cấp, từng thời điểm khác nhau. D&D không cung cấp Inox và có các sản phẩm inox, chi tiết xem tại mục Ứng dụng của inox trong bài viết này.
Qua bài viết trên, bạn có thể có đáp án cho câu hỏi “Inox là gì?” và có thêm thông tin về đặc điểm, ứng dụng cũng như cách phân biệt inox thật giả. Hy vọng những thông tin này hữu ích cho bạn trong thực tế.
Nếu quý khách quan tâm đến các sản phẩm inox chất lượng cao tại D&D, vui lòng liên hệ với chúng tôi theo:
CÔNG TY CP PHÁT TRIỂN ĐẦU TƯ THƯƠNG MẠI D&D VIỆT NAM
Địa chỉ: Số 114 Nguyễn Đình Hoàn, Phường Nghĩa Đô, Quận Cầu Giấy, Thành phố Hà Nội, Việt Nam
Hotline: 0928.137.678
Email: vattuphudnd@gmail.com
Website: https://vattuphudnd.vn
